اخبار دفتر

طراحی و ساخت تندیس تمساح پوزه کوتاه مردابی در موزه ملی تاریخ طبیعی

        

فرهاد صادقی رییس گروه گروه موزه تاريخ طبيعي در این باره گفت: کارشناسان موزه ملی تاریخ طبیعی موفق به طراحي وساخت تنديس تمساح پوزه کوتاه مردابی(نام علمی Crocodylus palustris) يا گاندو شده است كه بر اساس اصول علمي و كليد هاي شناسايي طراحي در ابعاد آن حدودا 25*8 سانتي متر شده است.

گاندو یا تمساح پوزه‌کوتاه (Crocodylus palustris) نوعی کروکودیل بومی شبه‌قاره هند و مناطق اطراف است که در کشورهای هند، بنگلادش، پاکستان، ایران، سریلانکا و برمه زندگی می‌کند. گاندو تنها کروکودیل بومی پاکستان و ایران و بزرگ‌ترین خزنده این دو کشور، و همچنین پرشمارترین کروکودیل در هندوستان است.

گاندوها باقی‌مانده‌ای از راسته کروکودیل‌هایی هستند که در دوره زمین‌شناسی مزوزوئیک یعنی ۲۲۵ تا ۲۶۵ میلیون سال قبل زندگی می‌کردند و از ۶۵ میلیون سال قبل به این طرف تقریبا هیچ تغییر ظاهری نداشته‌اند. تمساح پوزه کوتاه ایرانی از نظر اندازه یک تمساح با جثه متوسط به حساب می‌آید و می‌تواند تا طول حداکثر ۴ متر رشد کند

مشخصات كليدي و شناسايي( در تنديس تقريباً رعايت شده و بيشتر كليد هاي شناسايي به وضوح قابل تشخيص مي باشند)

  • نيمي از طول جانور متعلق به دم آن مي باشد، دم در ناحيه قاعده بسيار تنومند و سترگ و در قسمت انتهايي فشرده است و قسمت بالايي آن به صفحات تاجداريا لبه دار ختم مي شود، پره هاي شاخي روي دم معمولا بين 32-34 عدد مي رسند.
  • در ناحيه پس سري خود داراي دو جفت صفحه شاخی بزرگ يا سپر (اسكيوت) يا فلس شاخي بزرگ است كه در طرفين قرار گرفته اند و بدنبال آن يك تركيب تقريبا مربع شكل مركب از 6 سپر بزرگ قرار دارد.

                                         

 
  • آرواره‌ی بالا ۱۹ دندان و در آرواره‌ی پایین ۱۵ دندان بزرگ و در مجموع بین ۶۶ تا ۶۸ دندان، دندان چهارم فك پايين از همه دندانها بزرگتر بوده و هنگام بسته شدن دهان در بيرون فك بالا و داخل بريدگي كه روي فك بالا است قرار مي گيرد.
  • ناحيه شكم داراي پوست كاملا نرم و فاقد صفحات استخواني و شاخي مي باشد.
  • دستهاي داراي 5 انگشت بوده كه در قاعده كمي پرده دار بوده و پاه ها كوتاه و قوي كه داراي 4 انگشت و مابين آنها پرده دار مي باشد.

خصوصيات رفتاري، فيزيكي و زيستي گاندو:

گاندو گوشتخوار و از نوع شکارچی کمین‌گر است که ماهی‌ها، پرندگان و پستانداران اطراف رودخانه‌ها، حتی سگ‌ها بیشتر وعده‌های غذایی تمساح پوزه کوتاه یا همان گاندو را تشکیل می‌دهد.

برعکس دندان‌های ضعیف،‌ شیره‌ی گوارشی آن‌ها اسید فراوان دارد که می‌تواند در عرض چند دقیقه هر غذایی را هضم کند. دم مانند سکان کشتی در به جلو بردن او در آب کمک می‌کند. در طبیعت عمر گاندو بین ۴۰ تا ۶۰ سال است، که در صورت زندگی در شرایط محافظت شده می‌تواند بیش از ۶۰ سال هم زنده بماند.

به همین دلیل مردم بلوچ‌ علاقه زیادی به اين باور دارند که گاندو باعث خیر و برکت است و درباره این حیوان می‌گویند «هر جا گاندو باشد، آب فراوان است».

 فصل جفت‌گیری تمساح پوزه کوتاه یا گاندو در اسفند ماه است، این حیوان بعد از جفت‌گیری تا اردیبهشت ماه حدود ۲۵ الی ۳۰ تخم می‌گذارد که تخم‌ها در خرداد و تیر تبدیل به نوزاد می‌شوند، هرچند تنها ۶۰ درصد از تخم‌ها تبدیل به نوزاد می‌شود.

گاندوها در آب‌های شیرین زندگی می‌کنند و تا به حال گزارشی مبنی بر زندگی آن‌ها در آب‌شور به دست نیامده است. برای همین به جهت دیدین این حیوانات باید به حوزه‌‌های آب شیرینی منطقه بلوچستان در استان سیستان‌و‌بلوچستان سفر کرد. برای دیدن گونه‌های اهلی‌تر گاندو باید وارد جاده سرباز به چابهار شد

نسل این گونه کم‌یاب در ایران در معرض انقراض است. این گونه جانوری از لحاظ ارزش و به خاطر تعداد کمشان در  طبقه‌بندی جانوران دنیا جزو گونه‌های آسیب‌پذیر دسته‌بندی شدند. در کل دنیا تنها ۲۴۰۰ عدد از تمساح‌های پوزه کوتاه باقی ‌مانده‌اند.

بيشتر